Weerstand tegen nieuwe hypotheekregels

Gisteravond als eerste item op het journaal: de nieuwe hypotheekregels van de AFM. Allerlei partijen riepen daarbij om het hardst dat dit toch echt geen goed idee is, dat het zo niet door mag gaan. Ongeveer iedere politieke partij is wel tegen geloof ik. Jan Kees de Jager zal het doorvoeren van de regels in de wet dus goed moeten verdedigen, want hij staat er wel achter.Gek eigenlijk. De AFM is al sinds september bezig met het opstellen van nieuwe hypotheekregels. Eerst een heel verhaal geformuleerd en dat ‘ter consultatie’ voorgelegd aan de markt. De insteek van de AFM was dan ook allang duidelijk. Na de periode waarin de markt kon reageren heeft de AFM de reacties verwerkt en hebben ze gisteren het nieuwe toetskader voor hypotheken gepresenteerd. Misschien hadden de mensen die er iets over wilden roepen zich tijdens de consultatieperiode moeten bemoeien met het verhaal. Al weet ik natuurlijk niet of het toen ook al actief aan de politici is voorgelegd, of alleen aan degenen die zelf actief zijn in de financiële wereld.

Het grootste commentaar dat ik gisteren meekreeg ging over de zogenaamde differentiatie naar type huishouden. Tot nu toe is het zo dat een alleenstaande bij een hypotheekaanvraag volgens dezelfde inkomensnorm getoetst wordt als een gezin met kinderen. Dat zorgt ervoor dat de alleenstaande relatief weinig kan lenen, terwijl hij meer ruimte heeft voor het dragen van de maandlasten. En andersom is het effect dat gezinnen eigenlijk teveel kunnen lenen, waardoor het opbrengen van de hypotheeklasten een probleem kan worden – ook als de hypotheek volgens de huidige normen is afgesloten. Door nu onderscheid te maken naar de samenstelling van het huishouden, zullen singles meer kunnen lenen dan voorheen, en gezinnen minder.

Je kunt hier op verschillende manieren naar kijken.
Aan de ene kant zit er wel wat in: een gezin heeft veel hogere kosten dan een single, dus hebben ze minder ruimte voor het betalen van hypotheekrente en het opbouwen van aflossingskapitaal. Het klinkt niet vreemd om hiermee rekening te houden bij het bepalen van de maximale hypotheek. Bij consumptief krediet gebeurt dit al een tijdje – zonder dat er ooit commentaar op is geweest.
Aan de andere kant kun je het zien als een enorme betutteling. Het is immers helemaal niet gezegd dat die single zo’n goedkoop leven heeft. Dat ligt aan de levensstijl en niet alleen aan de samenstelling van het huishouden. Bovendien is het niet gezegd dat die single altijd single blijft. Net zo makkelijk heeft hij over twee jaar een vrouw en kinderen. En tja, één kind kost minder geld dan bijvoorbeeld drie kinderen. Kinderen in de basisschoolleeftijd zijn minder geldrovend dan op de middelbare school. Moeten ook in de wet vastgelegd worden dat daar rekening mee gehouden moet worden bij de beoordeling van een hypotheekaanvraag?

Ik vind het op zich wel goed dat er gekeken wordt naar het uitgavenpatroon van een hypotheekvrager. Het is alleen lastig om dat in een standaard te gieten, aangezien het uitgavenpatroon heel persoonlijk is. De samenstelling van het huishouden is op zich een objectief criterium, dat in ieder geval richting geeft.

Is het niet te betuttelend?
Weten mensen zelf niet het beste wat ze per maand binnenkrijgen en uitgeven, en hoeveel ruimte daarin zit? Nee – dat weten ze meestal niet. Als dat zo was, zouden er niet zoveel mensen met financiële problemen zijn.
Kunnen we het dan niet aan de banken en de adviseurs overlaten om te bepalen wat realistisch is, in plaats van het in wettelijke regels te verankeren? Kennelijk ook niet, anders zou de door de branche zelf opgestelde Gedragscode wel voldoende zijn.

Is het dus nodig om strengere regels in te voeren? Helaas wel. Teveel mensen zijn geneigd – natuurlijk door de hoge huizenprijzen – om altijd naar het maximaal verkrijgbare te kijken. Eerst kijken naar wat er maximaal mag van de bank, dan een huis zoeken dat daar precies aan voldoet. Goed kijken naar de eigen financiële situatie, de vraag stellen of de maandlasten van die hypotheek wel echt gedragen kunnen worden, serieus nadenken over de risico’s die bij een eigen woning en hypotheek horen, dat doen maar weinig mensen. Dan is het niet gek dat de overheid ze tegen zichzelf in bescherming neemt.

Lees ook:Nieuwe maatregelen woningmarkt?
Lees ook:Hulp voor probleemhypotheken?
Lees ook:Het kan nog strenger hoor
Lees ook:Weet jij het beter? Rekenen maar!
Lees ook:100.000 x gedwongen verkoop met restschuld?